Η διαλεκτική σχέση του παλαιού με το καινούργιο

Σε συστήματα που βρίσκονται σε μια διαρκή αλλαγή – ας λάβουμε υπόψιν το «πάντα ρει και ουδέν μένει» του Ηράκλειτου – σε τέτοια συστήματα, υπάρχει πάντα η  κατάσταση που επικρατεί την στιγμή της παρατήρησης, αλλά υπάρχουν και εν δυνάμει καταστάσεις, που βρίσκονται στο παρασκήνιο και διεκδικούν να επικρατήσουν. Η στιγμή της παρατήρησης μπορεί να είναι δευτερόλεπτα, μήνες, χρόνια ή αιώνες, και εξαρτάται από το παρατηρούμενο σύστημα και την διαδικασία της αλλαγής. Ας ονομάσουμε την επικρατούσα κατάσταση «το παλαιό» και αυτήν που θα την διαδεχθεί «το καινούργιο». Το ποια από τις καταστάσεις του παρασκηνίου θα έρθει στο προσκήνιο και θα γίνει το καινούργιο εξαρτάται πάλι από το παρατηρούμενο σύστημα και την διαδικασία της αλλαγής.

Το παλαιό με το καινούργιο βρίσκονται σε μια συνεχή αλληλεπίδραση. Παλαιό και καινούργιο, βρίσκονται επίσης σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται το παρατηρούμενο σύστημα, αν το σύστημα δεν είναι κλειστό, δηλαδή απομονωμένο από το περιβάλλον του.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και χρήσιμο να μπορούμε να διακρίνουμε της καταστάσεις του παρασκηνίου, και να εντοπίζουμε πια κατάσταση θα είναι αυτή που θα διαδεχθεί την επικρατούσα. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και χρήσιμο να μπορούμε να ανιχνεύουμε τους μηχανισμούς και τις κινητήριες δυνάμεις της διαδικασίας της αλλαγής.

Ψηφιακός κόσμος

 

Ανέβηκε σε ένα βράχο, άνοιξε τα χέρια. Ήθελε να πετάξει

Βρέθηκε στο παχύ χορτάρι να ζηλεύει τα πουλιά

Βέβαιος ότι τα χέρια του ήταν φτερά αναρωτήθηκε, γιατί όχι κι εγώ;

Μα καλέ μου άνθρωπε είναι απλό, επειδή δεν είσαι πουλί

 

Κράτησε την αναπνοή του και βούτηξε να ζήσει στο βυθό

Βρέθηκε να γοργοανεβαίνει προς τον αέρα. Αχ! αυτός ο αέρας

Μια ανάσα και αναρωτήθηκε, γιατί μόνο τα ψάρια και όχι κι εγώ;

Μα καλέ μου άνθρωπε είναι απλό, επειδή δεν είσαι ψάρι

 

Απογοητευμένος μπήκε στον άλλο κόσμο, τον ψηφιακό

Εκεί μέσα οι άνθρωποι γίνονται και πουλιά, και ψάρια

Εκεί μέσα η μεταμόρφωση λυτρώνει

Εκεί μέσα παραμερίζει το χρόνο και βλέπει

Κάστρα, τόξα, άλογα, ιππότες

Ουρανοξύστες, αεροπλάνα, αυτοκίνητα

Blade Runner, ο πόλεμος των άστρων

Ελεύθερος χρόνος και χρήμα

Ελεύθερος χρόνος και χρήμα είναι ζητούμενο για τους περισσότερους ανθρώπους, με δεδομένο βέβαια ότι είναι υγιείς. Στους περισσότερους ανθρώπους λείπει το ένα από τα δύο. Το άρθρο αυτό δεν απευθύνεται σ’ αυτούς που διαθέτουν και τα δύο. Απευθύνεται σε εκείνους που προσπαθούν να ισορροπήσουν τη ζωή τους ανάμεσα στα δύο.

Κάποιοι κυνηγούν αποκλειστικά το χρήμα με έλλειμα στον ελεύθερο χρόνο, και κάποιοι διαθέτουν άπλετο ή και απεριόριστο χρόνο αλλά δεν διαθέτουν χρήμα. Ανάμεσα στα δύο άκρα έχουμε αρκετές αποχρώσεις. Το ερώτημα είναι: ποιο είναι το μίγμα για μια ισορροπημένη ζωή;

Μας αρέσουν οι ιστορίες

Το Netflix, τον Ιανουάριο 2023, μετράει 220,67 εκατομμύρια συνδρομητές. Ο αριθμός των ανθρώπων που διαβάζουν ιστορίες και παρακολουθούν κινηματογράφο, όπως αντιλαμβάνεστε, είναι επίσης με πολλά ψηφία.

Ο Αντόνιο Νταμάσιο στο βιβλίο του «Η παράξενη κατάσταση των πραγμάτων» με υπότιτλο «Η Ζωή, τα Συναισθήματα και η Δημιουργία των Πολιτισμών» αναφέρει χαρακτηριστικά:

 «Όλες οι λέξεις που χρησιμοποιούμε, σε οποιαδήποτε γλώσσα, γραπτή η προφορική…αποτελούνται νοηματικά από εικόνες………

Το σύνολο των εικόνων που κατά κανόνα σχετίζονται με ένα αντικείμενο ή συμβάν αντιστοιχεί με την “ιδέα” αυτού του αντικειμένου ή συμβάντος, της “αντίληψης” γι’ αυτό, και της σημασίας του………Όλο το μυαλό αποτελείται από εικόνες……Η βασική μονάδα του μυαλού είναι η εικόνα, η εικόνα ενός πράγματος ή αυτού που κάνει ένα πράγμα, ή, τέλος, αυτού που ένα πράγμα σε κάνει να αισθανθείς. Ή η εικόνα αυτού που πιστεύεις για ένα πράγμα. Ή οι εικόνες των λέξεων που αποδίδουν κάποιο από τα παραπάνω, η το σύνολό τους……

Η ενσωμάτωση εικόνων που σχετίζονται με την όραση, τον ήχο και την αφή, …παίρνει πολλές μορφές. Μπορεί να αποδώσει ένα αντικείμενο από πολλές αισθητηριακές πλευρές, και μπορεί επίσης να δημιουργήσει μία ακολουθία αντικειμένων και γεγονότων….να παράγει το είδος των λογικών ακολουθιών που αποκαλούμε “αφηγήματα”. …..

Τρία ερωτήματα Περί Τέχνης

Τι διαφοροποιεί ένα έργο τέχνης από ένα απλό δημιούργημα;

Με άλλα λόγια, αν έχουμε δύο πανομοιότυπα δημιουργήματα είναι και τα δύο έργα τέχνης; Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που θα κατατάξουν το ένα σαν έργο τέχνης και το άλλο σαν ένα απλό δημιούργημα; Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ότι και τα δύο πανομοιότυπα δημιουργήματα είναι έργα τέχνης, αν μας προκαλούν συναισθήματα και μεταφέρουν ένα μήνυμα, καθολικό ή προσωπικό του καλλιτέχνη, πιθανόν διαφορετικό για τον καθένα, και σαν κριτήριο δεχθούμε τη θεωρία που ορίζει την τέχνη σαν μία γλώσσα επικοινωνίας και διέγερσης συναισθημάτων. Διαφορετικά, αν υιοθετήσουμε τον ορισμό που θέλει την αυθεντικότητα σαν βασικό χαρακτηριστικό ενός έργου τέχνης, θα πρέπει να εντοπίσουμε το πρωτότυπο.

Το δωμάτιο της Μαίρης

Έχω διατυπώσει την άποψη, ότι μπορούμε να προσεγγίσουμε καταστάσεις και γεγονότα μέσα από την εμπειρία των άλλων. Μπορούμε, δηλαδή, να αισθανθούμε τον πόνο, τη χαρά, τη λύπη και να βρεθούμε πολύ κοντά στην εμπειρία που έχει κάποιος άλλος. Με ιδιαίτερη έμφαση στο «προσεγγίσουμε», που δεν σημαίνει υποκαθιστώ, ο βαθμός προσέγγισης είναι διαφορετικός για τον καθένα και εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Η κουλτούρα, η κληρονομικότητα, η φαντασία, η ανατροφή και το κοινωνικό περιβάλλον, είναι μερικοί από τους παράγοντες που καθορίζουν το βαθμό προσέγγισης.

Η ερμηνεία των γεγονότων

Ένα ποτήρι είναι γεμάτο μέχρι τη μέση. Είναι το ποτήρι μισογεμάτο ή μισοάδειο; Η απάντηση «μισογεμάτο» δηλώνει αισιοδοξία, ενώ το «μισοάδειο» δηλώνει απαισιοδοξία. Το γεγονός είναι, ότι το ποτήρι είναι γεμάτο μέχρι τη μέση. Η ερμηνεία του γεγονότος δηλώνει αισιοδοξία ή απαισιοδοξία. Δεν είναι τα γεγονότα αυτά καθαυτά που μας κάνουν χαρούμενους ή λυπημένους, αλλά η ερμηνεία που δίνουμε σ’ αυτά.