Μήπως συμβαίνει και σε σας;

Συμβαίνει και σε σας; Γιατί, όταν βρίσκομαι μπροστά στην απεραντοσύνη της θάλασσας, την αγριάδα του βουνού, την μαγεία μιας πανσέληνης νύχτας, στα χρώματα ενός δειλινού, γιατί νιώθω μελαγχολία και παύω να είμαι αισιόδοξος και χαρούμενος;

Ίσως είναι ένα χαρακτηριστικό της ιδιοσυγκρασίας μου, αλλά δεν νομίζω. Διερωτώμαι, λοιπόν, αν συμβαίνει και σε σας.

Περνάει μια σκέψη από το μυαλό μου και σας την καταθέτω.

Μήπως έχουμε - τουλάχιστον κάποιοι από μας - γίνει υπερβολικά κοινωνικοί; Μήπως η ύπαρξή μας χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από πολιτισμό, επιστήμη, τεχνολογία και έχουμε αφήσει τη φύση στα δευτερεύοντα; Μήπως βλέπουμε τα πάντα ανθρωποκεντρικά;

Αν είναι έτσι, ίσως η μελαγχολία μου να μην είναι μελαγχολία, αλλά νοσταλγία της απεραντοσύνης από την οποία προήλθα και που τώρα δεν είμαι παρά ένας θεατής της.

Μήπως συμβαίνει και σε σας;

 

Εδώ και Τώρα;

Τι προτιμάται, 1300 € τώρα ή 3640 € σε ένα χρόνο; Αν προτιμήσετε τα 1300 € τώρα απορρίπτεται μια επένδυση με επιτόκιο 180%. Εκτιμήσατε λάθος, εκτός αν προβλέπετε ότι τον επόμενο χρόνο θα γίνει η συντέλεια του κόσμου ή ότι θα πεθάνετε. Αν επιλέξατε τα 3640 € σε ένα χρόνο, θα πρέπει να ξέρετε, ότι είναι πολλοί εκείνοι που θα επέλεγαν τα 1300€ εδώ και τώρα. Επιλέγω ένα δελεαστικό φαγοπότι τώρα ή ένα υγιές και όμορφο σώμα μακροπρόθεσμα;

«Κάλλιο πέντε και στο χέρι παρά δέκα και καρτέρει» λέει η λαϊκή σοφία. Αν, όμως, αποδεχθούμε χωρίς αντίρρηση την παραπάνω θέση, μπορεί να οδηγηθούμε σε λάθος επιλογές, όπως παραπάνω.

Το θαύμα

 

Το αντικείμενο που βλέπετε στην φωτογραφία, είναι ένα κομμάτι μάρμαρο που πήρε αυτή τη μορφή. Ζήτησα από γνωστούς και φίλους να μου περιγράψουν τι βλέπουν στη φωτογραφία. Σας παραθέτω τις απαντήσεις τους και ένα μικρό σχόλιο.

• Γερμανικό κλειδί η σφεντόνα ασύμμετρη η στο πολύ ψαγμένο “ικέτης” φαντάσου τα χέρια ψηλά
• Μια στραβή σφεντόνα
• Σφεντόνα
• Σφεντόνα
• Ένας εξωγήινος που με κοιτάει
• Κορμός δέντρου η φάλαινα μεγάλη με το μωρό της
• Ένας άνθρωπος που κουβαλάει στην πλάτη του έναν άλλον που τον βαραίνει
• Τανάλια, στόμα, τέρας... Δεν ξέρω
• Γερμανικό κλειδί
• Σκουλήκια αγκάλιασμα
• Λουλούδι κοραλί
• Φάντασμα
• Τι να πω! Μου έρχεται στο μυαλό ένας υπερφυσικός σουρεαλιστικός κάβουρας! (εργαλείο)

Και το όλον του μέρους μείζον

 

«Και το όλον του μέρους μείζον». Η φράση αποδίδεται στον Ευκλείδη. Ο Αριστοτέλης το διατύπωσε αλλιώς: «Το όλον είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του» (αν και δεν μπόρεσα να εντοπίσω τη φράση στα γραπτά του Αριστοτέλη).

Σχετικά με το Όλον και τα Μέρη έχω αναφερθεί και σε μια προηγούμενη δημοσίευση. Εκεί επισημαίνεται ότι «Τα Μέρη συνδέονται με το Όλον και μεταξύ τους. Δεν μπορεί να υπάρξει Όλον χωρίς τα Μέρη του. Επηρεάζουν το Όλον και επηρεάζονται απ’ αυτό».

Τι είναι αυτό όμως που κάνει το Όλον «μεγαλύτερο» απο το «άθροισμα» των μερών; Τι είναι αυτό που δημιουργεί νέες ποιότητες, που δεν υπάρχουν στα μέρη που αποτελούν το Όλον; Τι είναι αυτό που ύπαρχει στον άνθρωπο, αλλά όχι στα μέρη του, δηλαδή στα όργανα που τον αποτελούν;

Γλώσσα και πραγματικότητα

Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μέσα από τις αισθήσεις μας. Ερεθίσματα από τον «έξω» κόσμο μεταφέρονται στον εγκέφαλο μας και εκεί δημιουργείται ο δικός μας κόσμος. Ένας κόσμος που αποτελείται από εικόνες. Ο Αντόνιο Νταμάσιο υποστηρίζει ότι «Όλο το μυαλό αποτελείται από εικόνες……Η βασική μονάδα του μυαλού είναι η εικόνα..». 

Η πραγματικότητα δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ερμηνεία των ερεθισμάτων που δέχονται τα αισθητήρια όργανα μας. Μια ερμηνεία στην οποία συμμετέχουν βιολογικοί παράγοντες, συναισθήματα, εμπειρίες, η, με μια λέξη, αυτό που ονομάζουμε «εαυτό». Μια ερμηνεία που συντελείται στον εγκέφαλο μας και είναι εντελώς προσωπική.

Το λίγο και το πολύ

 «Το λίγο μπορεί να γιομίσει μια ζωή και το πολύ να την κάμει βαρετή κι άνοστη», φράση από το βιβλίο «καλντερίμι» του Γιάννη Καλπούζου (σελ. 560).

Όταν ζήσουμε ένα γεγονός - ευχάριστο η δυσάρεστο δεν έχει σημασία - και το γεγονος αυτό συνοδεύεται από μια έντονη συναισθηματική κατάσταση, το γεγονός αυτό καταγράφεται ανεξίτηλα στη μνήμη μας και η ανάμνηση του είναι ζωντανή, συχνή και «γιομίζει μια ζωη». Η επανάληψη του γεγονότος μέσα στο χρόνο, αδυνατίζει τη ζωντάνια του και η ανάμνηση του δεν συγκινεί. 

Κάποια εποχή πέρασα τις τέσσερεις εποχές του χρόνου σε μια πανέμορφη εξοχή, σε ένα σχετικά απομονωμένο σπίτι. Ένα ανοιξιάτικο πρωϊνό συνάντησα στο δρόμο μια απο τις ελάχιστες γειτόνισσες. Αγρότισσα, με αρκετά χρόνια φορτωμένα στη πλάτη, κουβαλούσε δύο κουβάδες με τροφή για τα ζωντανά της.

Το φαινόμενο της πεταλούδας

Η Θεωρία του Χάους θεωρείται η τρίτη επανάσταση της Φυσικής στον 20ό αιώνα, μετά τη Θεωρία της Σχετικότητας και τη Κβαντομηχανική, και σκοπός της είναι η περιγραφή της πραγματικότητας, όταν παρουσιάζονται χαοτικοί παράγοντες σε καθημερινές φυσικές διαδικασίες, όπως οι μετεωρολογικές συνθήκες, οι δίνες που σχηματίζονται στη ροή ενός ποταμού ή ακόμα, οι διακυμάνσεις στους πληθυσμούς των αγρίων ζώων, η εξέλιξη των τιμών στο χρηματιστήριο κ.ά

Η διαπίστωση ότι πολύ μικρές αλλαγές στις αρχικές συνθήκες, μπορούν να επηρεάσουν ώστε να έχουμε αποτελέσματα τελείως διαφορετικά από τα αναμενόμενα, οδήγησε στη θεμελίωση της θεωρίας του χάους. Χάος με την έννοια της αδυναμίας πρόβλεψης. Λίγο πιο τεχνικά μιλάμε για «ευαίσθητη εξάρτηση από τις αρχικές συνθήκες» η για «δυναμική αστάθεια». Μια εξίσου κατανοητή παρουσίαση είναι η παρακάτω: